العلامة المجلسي
121
عين الحيات ( فارسى )
و بدان كه خبير را بر دو معنى اطلاق مىنمايند : اول : آنكه فعيل به معنى فاعل باشد ، يعنى : عالم به جميع امور و كنه حقايق و خفيّات و دقايق اشياء . دوّم : آنكه فعيل به معنى مفعل باشد : يعنى : خبردهنده و مطلعگرداننده بر حقايق اشياء . و ابن بابويه عليه الرحمه روايت كرده است كه حضرت على بن موسى الرضا عليهما السّلام به حسين بن خالد گفت : بدان كه خداوند عالميان قديم است ، و قديم بودن صفتى است كه عاقل را دلالت مىكند بر آنكه چيزى پيش از خدا نبوده ، و چيزى هم در وجود ازلى هميشه با او نبوده ، پس باطل شد گفتهء كسى كه گمان كند پيش از خدا با او هميشه چيزى بوده است ؛ زيرا اگر چيزى هميشه با خدا باشد خدا خالق آن چيز نمىتواند بود ، و چگونه خالق چيزى باشد كه هميشه با اوست ، اگر پيش از او چيزى باشد آن اوّل اوّلى خواهد بود به خالق بودن از دوّم ، پس خداى تعالى خود را وصف نمود به نامى چند ، و اسمى چند براى خود مقرّر فرمود ، كه چون مردم به او محتاج و مضطرّند در هنگام اضطرار او را به آن نامها بخوانند . پس خود را مسمّى گردانيد به سميع و بصير و قادر و قاهر و حىّ و قيّوم و ظاهر و باطن و لطيف و خبير و قوىّ و عزيز و حكيم و عليم و مانند اينها ، پس چون غلات و تكذيبكنندگان اين اسماء الهى را مىشنوند ، و از ما شنيدهاند كه مىگوئيم هيچ چيز مثل خدا نيست ، و هيچ خلقى در صفات و حالات با خدا موافق نيستند بر ما اعتراض مىنمايند كه چگونه مىگويند كه خدا شبيه و مثل ندارد ، و حال آنكه اين اسما را همه بر شما اطلاق مىتوان كرد ، و متّصف به اين صفات هستيد ، و در اين صفات با خدا شريكيد ؟ جواب ايشان اين است : اگر چه اسم شريك است ، امّا در معنى مختلف است ،